• Nghệ thuật phối kết cây cỏ hoa

    Thảo luận trong 'Thi công sân vườn' , 21/9/07

    1. Guest Guest

      Trong đô thị, để tổ hợp với khu xây dựng, thực vật thường ở dạng cây trồng theo mảng, rừng nhỏ, khóm cây, cây độc lập… hình thức cây có thể ở dạng tự nhiên hay cắn xén, uốn theo hình thù nhất định. Đặc biệt trong các không gian nhỏ của vườn, quảng trường hay sân trong v.v… cây thường được cắt xén, tỉa tót.
      <ul><li>Phối kết cây cỏ hoa </li></ul>[​IMG]
      Hình 4: Lễ hội Hoa tại Thái Lan.
      Để có được hiệu quả thẩm mỹ và chủ đề tư tưởng mong muốn, trong từng trường hợp cụ thể cần phải tìm tòi hình khối dáng dấp và màu sắc cây có tính truyền cảm nghệ thuật đáp ứng cao nhất cho ý đồ tác phẩm. Có cây chỉ đẹp, chỉ nổi về hình khối dáng dấp hay màu sắc trong trường hợp đứng độc lập ở một không gian nhất định nào đó. Nhưng cũng có cây chỉ nổi bật khi được tổ hợp thành một khóm, mảng hay với các yếu tố tạo cảnh khác.
      Thông thường, trong cảnh quan đô thị có một số dạng phối kết cây cỏ hoa: cây độc lập, khóm cây, hàng cây, rừng nhỏ, cây leo, cỏ hoa.
      <ul><li>Cây độc lập </li></ul>Cây có hình khối dáng dấp và màu sắc đẹp, độc lập, có kich thước tỷ lệ hài hoà với không gian trong quần thể kiến trúc, thường được bố trí độc lập. Khi bố trí, cần chú ý đến yếu tố đặc trưng về hình khối dáng dấp và màu sắc sao cho có thể thụ cảm được trọn vẹn các yếu tố ấy và đồng thời góp phần thể hiện tính chất bố cục chung. Ví dụ, hai cây đại được bố trí độc lập trước cửa lăng Bác có màu sáng của lá, hoa và cả thân cành khi còn non, rất dễ nhận biết do nổi bật trên nền tối của kiến trúc Lăng, đồng thời hai khối tán cây đối xứng qua trục bố cục lăng nhấn mạnh thêm tính chất trang nghiêm của bố cục chung toàn Lăng Bác.
      Cụ thể, cây độc lập có thể được bố trí trong một số trường hợp sau đây:
      <ul><li>Cây độc lập được bố trí trong không gian trống của vườn – công viên, trên các quảng trường. trong trường hợp này, cây độc lập làm nhiệm vụ bố cục trung tâm phong cảnh cho khoảng trống gần điểm nhìn, hoặc làm phong phú cho mảng bao quanh không gian trống. Ở đây, để thụ cảm được trọn vẹn giá trị trang trí của cây độc lập, cây phải có hình thức tán độc đáo (rủ, tháp, cầu…), màu sắc lá rực rỡ tương phản màu mảng cây xung quanh. </li></ul>Cây độc lập được bố trí cạnh công trình xây dựng: ở đây, cây có vai trò chủ đạo trong không gian trống trước nhà, torng sân trong và có ý nghĩa trang trí mặt nhà rất lớn. torng trường hợp này, việc chọn hình khối, dang dấp và màu sắc cây phụ thuộc vào giải pháp kiến trúc của công trình xây dựng. Nếu nhà dài, dùng cây cao, tán hình tháp sẽ gây hiệu quả cảm giác nhà ngắn lại. Ngược lại những toà nhà cao thì cây thấp, tán tròn lại gây hiệu quả gần gũi v.v…
      Đặc biệt cây bụi có ý nghĩa trang trí rất lớn ở lối vào nhà, trước cửa, làm mềm mại kiến trúc khô cứng của nhà và làm phong phú hình thức mặt nhà.
      Đối với các công trình có tính chất trang nghiêm như các trụ sở làm việc của Hội đồng nhân dân thành phố, Uỷ ban nhân dân thị xã, thị trấn v.v… cây trang trí ở lối ra vào có thể cắt xén, tạo khối hình học nhằm tăng thêm tính nghiêm túc. Nhưng đối với các công trình vui chơi, văn hoá, nhất là các công trình dành cho thiếu nhi, ngoài cây để sinh trưởng và phát triển tự nhiên ra, cây cắt xén cũng cần có hình thức vui nhộn, tự nhiên như chim muôn, thú v.v…
      <ul><li>Cây độc lập được bố trí trên lối đi, chỗ rẽ của con đường: trong trường hợp này do tầm nhìn rất gần nên thường cây bụi được bố trí là những cây có hoa đẹp hay cây thân gỗ, có kích thước nhỏ mới mang lại hiệu quả thụ cảm trọn vẹn và tỉ mĩ, cây có thể ở dạng cắt xén hoặc phát triển tự nhiên. </li></ul>Đối với cây để phát triển tự nhiên nên tổ hợp với một số yếu tố tạo cảnh khác như đá, mô đất, ghế đá…Khi bố trí cây độc lập, để tăng cường hiệu quả trang trí cũng cần phải chọn nền cómàu sắc tương phản, để làm nổi bật yếu tố trang trí của cây (nền ây thường là bầu trời xanh, cây và công trình xây dựng).
      <ul><li>Khóm cây </li></ul>Khóm cây gồm một số cây được tổ hợp trong một bố cục trọn vẹn, riêng rẽ. Thành phần của khóm có thể là cây thân gỗ, cây bụi hay hỗn hợp cây thân gỗ và cây bụi. Cây trong khóm có thể khác nhau về độ lớn (nhỏ, trung bình, lớn), bố trí dày hay thưa, độ thưa thoáng của tán (tán cây thưa, trung bình rậm), tính chất ngoại hình của cây tạo khóm (đối xứng và không đối xứng, tương phản và đồng nhất, tĩnh và động). Do đó việc bố cục tạo hình khóm cây rất phong phú và đa dạng.
      Đối với khóm cây thân gỗ, ngoài việc tạo hình khóm bằng cách bố trí các cây tham gia trong khóm cần nghiên cứu màu sắc, cấu trúc lá và độ thưa thoáng của cây để nêu bật được đặc điểm của khóm cây. Chẳng hạn, có thể tạo được cảm giác đồng nhất khi khóm cây cùng loại hoặc cảm giác sinh động vui tươi bằng việc tổ chức trong khóm cây có màu sắc và cấu trúc chủ đạo: cây lá kim màu xanh đậm nổi cao lên giữa những cây lá bản màu xanh nhạt, hoặc cây liễu rũ bên bờ nước có màu xanh nhạt kết hợp với khóm dừa nước màu xanh đậm v.v…
      Những khóm cây bụi được bố cục tốt sẽ tạo ra những mảng màu trong phong cảnh và dễ gần gũi, bởi vì cây bụi thường thấp, độ phân cành có thể ở sát tận gốc, tạo tán cây ở dạng mảnh trên mặt đất. Do đó màu sắc đẹp của lá hoa sẽ được biểu hiện rõ nét trên nền cỏ, đất và tường nhà.
      Trong những khóm cây bụi nhiều loài (thường chỉ nên hai đến ba loài) cần chọn một loại cây chủ đạo (về hình khối dáng ấp và màu sắc của lá, hoa). Việc tổ hợp các loài cây sao cho nở hoa cùng một lúc để tạo ra nhữgn mảng màu nhất định (thí dụ: cây chủ đạo ở giữa có màu đỏ tươi còn xung quanh màu hồng sẽ tạo được sự hài hoà và hình thành mảng màu lớn trong không gian). Hoặc chọn các loài cây có thời kì nở hoa khác nhau sao cho duy trì khóm cây mùa nào cũng có hoa.
      Để có được hình khối dáng dấp khóm cây theo ý muốn hoặc một chủ đề nào đó, có thể cắt xén khóm cây. Trong trường hợp này có thể tăng cảm giác khối cho công trình xây dựng trong cùng một tổ hợp. ví dụ: khóm cây có hình tròn giao nhau sẽ lam tăng cảm giác khối tròn của kiến trúc công trình. Khóm cây có thể được bố trí trong một số trường hợp sau đây:
      <ul><li>Khóm cây được bố trí trong khoảng trống của vườn, công viên, trên các quảng trường đô thị: ở đây, khóm cây làm nhiệm vụ chuyển tiếp sự chú ý của con người từ chỗ phân tán đến tập trung vào những nhân tố chính của quần thể cảnh quan trung tâm đô thị hay cảnh quan công viên. Chẳng hạn có thể dùng thủ pháp bố cục khóm cây như những “cánh gà” sân khấu làm tăng hay giảm chiều sâu của không gian (về mặt cảm giác) hướng mắt nhìn tập trung vào những điểm cần phô trương. Trường hợp không gian trống nhỏ, trên các quảng trường, vườn hoa, bản thân khóm cây thường là trung tâm bố cục phong cảnh, do đó khóm cây cần có màu sắc và hình khối, dáng dấp đẹp, độc đáo, hay kết hợp với các yêu tố tạo cảnh khác. </li><li>Khóm cây được bố trí bên công trình xây dựng: trường hợp này khóm cây có tác dụng chi phối bố cục chung cảu quần thể kiến trúc do khóm cây là một thành phần bố cục có quy mô, hình khối đáng kể so với quy mô của công trình xây dựng. Do đó tương quan hình khối, dáng dấp và màu sắc của khóm cây với công trình cần được cân nhắc kĩ lưỡng. Có thể bố trí khóm cây bên cạnh cửa để nhấn mạnh lối ra vào chính, hướng dòng người tập trung vào phía đó. Hoặc khóm cây là yếu tố trung gian chuyển tiếp hình khối kiến trúc với phong cảnh xung quanh. Thí dụ khóm cây nhân có khối tròn bên cạnh nhà hát lớnHà nội gây ấn tượng chuyển tiếp hình mái tù, vòm cửa, khối tròn của cột trong nhà hát sang phong cảnh vườn hoa Cổ Tân bên cạnh. </li><li>Khóm cây được bố trí bên bờ nước: trong trường hợp này, hình khối dáng dấp cũng như màu sắc khóm cây có ý nghĩa trang trí đặc biệt quan trọng, vì việc thụ cảm khóm cây ở phía bờ đối diện rất có ưu thế. Thông thường cây có hình thức rủ được sử dụng để tăng cường tính chất mềm mại của mặt nước như các khóm cây bạch đàn liễu, liễu rũ bên Hồ gươm, hồ Bảy mẫu (Hà nội). Cần lưu ý khi chọn màu sắc của khóm. Khóm cây phải có màu sắc tương phản với cây hai bên và phía sau thì quansát từ bờ hồ bên kia mới thấy được tính chất trang trí của khóm cây. </li><li>Khóm cây được bố trí ở cuối đường: Ở đây khóm cây làm nhiệm vụ khép kín phối cảnh. Có thể kết hợp khóm cây với các tác phẩm điêu khắc trang trí để nhấn mạnh điểm kết thúc trục đường và làm trung tâm bố cục phong cảnh con đường. Tác phẩm điêu khắc trang trí thường có màu sáng trên nền xanh tối của khóm cây, nhằm làm nổi tác phẩm điêu khắc. </li><li>Hàng cây </li></ul>[​IMG]
      Hình 5: Hàng cây xanh kết hợp với đường viền hoa văn dưới gốc.

      Hàng cây là dạng rất quen thuộc với bất kỳ ai đi trên đường phố. Theo đúng như tên gọi của nó, hàng cây là cây trồng theo những đường nhất định, có thể thẳng hay tròn hoặc cong v.v…Hàng cây, ngoài vị trí trên đường phố ra còn có trong vườn công viên, trên sân, quảng trường trước nhà.
      Mục đích của việc trồng cây theo hàng là nhằm phân đoạn không gian (thí dụ, hàng cây hai bên đường sẽ tạo nên không gian hẹp, kéo dài và gần như không gian hình học (khối chữ nhật), biểu hiện ý nghĩa và chức năng của không gian (thể hiện tuyến đi bộ trong bóng râm mát, tạo ánh sáng lấp lánh trên nền hè đường do tia nắng xuyên qua tán lá…) hoặc nhân tính chất phân vị đứng đều đặn của nhà v.v…
      Cây trồng theo hàng có hai dạng cơ bản: Dạng trồng thưa và dạng trồng dày. Khái niệm trồng thưa ở đây là khoảng cách giữa hai tán cây cùng lắm chỉ được chạm nhau đối với cây thân gỗ và không chạm nhau đối với cây bụi. Trồng dày phải là những cây có tán giao nhau và gây cảm giác hàng cây như một mảng liên tục.
      <ul><li>Hàng cây thưa </li></ul>[​IMG]
      Hình 6: Hàng cây xanh trên đường phố
      Hàng cây thưa có nhiều loại: một hàng, hai hàng hay nhiều hàng. Việc trồng cây theo hàng có vẻ đơn điệu nhưng rất phong phú. Qua lựa chọn hình khối tán, độ cao và những loài cây đặc trưng của địa phương có thể biểu đạt được ý đồ nhất định về một chủ đề nào đó.
      Hàng Bạch dương trước đài kỷ niệm Bà Mẹ - Tổ quốc trong công viên tưởng niệm ở Treptov (Berlin – Cộng hoà Liên bang Đức) làm nhớ lại phong cảnh nước Nga, quê hương của các chiến sĩ Xô-viết đã ngã xuống trên mảnh đất này. Hàng cây có trên đường phố chính của khu ở công nhân nhà máy giấy Bãi Bằng (Phú thọ) là đặc trưng cho phong cảnh vùng trung du (phương án thiết kế). Hàng dừa ven bờ hồ Bảy mẫu Hà nội để tưởng nhớ đồng bào Miền Nam ruột thịt. Hàng cây có hình tháp, thân thẳng, màu lá thẫm in trên nền trời. Cây có hình tán lá cân xứng rõ ràng nhấn mạnh tính chất đều đặn của đường phố hoặc thể hiện sự trang nghiêm của kiến trúc công trình như hàng vạn tuế hai bên Lăng Bác Hồ. Hàng cây cao, thưa, mảnh mai thanh thoát có thể “phá tan” hình thức nặng nề của kiến trúc công trình (hàng dừa nước trước nhà Ngân hàng Trung ương Hà nội).
      Hàng cây thưa thường được bố trí trên đường phố và trước công trình xây dựng.
      Hàng cây trên đường phố: ở đây, cây trồng thường cao tạo bóng mát hoặc xen lẫn với cây bụi thấp, vừa tạo bóng mát lại vừa ngăn được bụi, ồn.
      Nếu hàng cây bên đường phố có tán chạm nhau sẽ tạo thành “vòm” thành “mái”. Mùa hè đi trong vòm cây thì thật là dễ chịu. Những bức “chạm lộng” của vòm cây và bóng đổ của nó xuống nền đường rất phong phú. Bức “chạm lộng” của cây càng phong phú nếu bố trí thêm một số loài cây có màu sắc tương phản với tán lá chủ đạo. những hình ảnh như vậy, chúng ta có thể thấy được trên đường Hoàng Diệu, Phan Đình Phùng, Trần Phú và nhiều đường phố khácc ở Hà Nội hay một số đoạn trên đường Lê Lợi (Huế), Quang trung (Hải phòng) v.v…
      Khi bố trí cây trồng hai bên đường phố cần phải lưu ý đến vấn đề cải tạo môi trường. Mỗi một đường phố, yêu cầu cải thiện môi trường lại khác nhau: Tạo bóng mát trên đường phố Huế, khác với Phan Đình Phùng (Hà nội), do trục đường nằm theo những hướng khác nhau.
      Nói chung, về mùa nóng hướng chuyển dịch của mặt trời ở nước ta từ Đông sang Tây, do đó trên đường phố theo hướng vĩ tuyến, phía dãy nhà quay về phía Bắc thì không có tia mặt trời chiếu trực tiếp nên chỉ cần tạo bóng mát cho người đi bộ là chính. Cũng phía này, những nhà cao thì bản thân nhà sẽ tạo bóng mát cho vỉa hè. Bởi vậy, không cần trồng cây tạo bóng mát. Cây trồng ở đây chỉ có tính chất trang trí là chính.
      Đối với mặt nhà phía đối diện, nghĩa là mặt nhà quay về phía Nam thì không cần tạo bóng mát cho mặt nhà. Do đó, dãy nhà hướng Nam chỉ cần được tổ chức cả hai phía vỉa hè (nếu chiều rộng vỉa hè rộng để bố trí) hay phía giữa vỉa hè và lòng đường một số hàng cây thân gỗ có độ cao trung bình để tạo bóng mát cho vỉa hè.
      Trên đường phố theo hướng kinh tuyến phải tạo bóng mát không chỉ cho vỉa hè mà cả mặt nhà. Buổi sáng, mặt nhà và vỉa hè quay về phía Đông bị chiều nắng trực tiếp, còn buổi chiều, tia nắng mặt trời dọi vào vỉa hè và mặt nhà quay về phía Tây. Trong trường hợp này, nếu mặt đường rộng, nên trồng cây cả hai phía vỉa hè là có hiệu quả che mát nhất. Cây trồng giữa vỉa hè và mặt nhà nên cao mới che mát cho mặt nhà được. Nếu chiều rộng đường hạn chế, chỉ có thể trồng về một phía giữa vỉa hè và lòng đường thì nên trồng xen kẽ giữa cây thân gỗ cao và cây thân gỗ trung bình (cây cao che mát cho nhà còn cây cao trung bình che mát cho vỉa hè).
      Đối với những tuyến giao thông chính có tàu điện, ôtô đi lại nhiều, nhất thiết phải trồng xen kẽ hàng cây bụi thấp với hàng cây thân gỗ để cản bụi và ồn. Vì tán cây thân gỗ, do cao nên chỉ có tác dụng tạo bóng mát, còn cây bụi thấp có tán sát mặt đất mới ngăn được bụi, ồn ngang tầm cao của con người.
      Khi bố trí hàng cây thưa trên đường phố ngoài việc che nắng về mùa nóng còn cần lưu ý sưởi ấm vào mùa lạnh. Hơn nữa, ngay cả mùa nóng, “vòm cây” trên đường phố quá râm cũng sẽ gây ứ đọng không khí dưới tán cây do sự thông gió theo chiều đứng khó khăn. Để tránh tình huống đó có thể dùng thủ pháp trồng xen kẽ cây rụng lá bên cạnh cây thường xanh.
      Khi trồng cây trên đường phố cần lưu ý một số nguyên tắc chọn cây để tránh gây cản trở giao thông, làm hỏng đường:
      Cây phải có thân thẳng, tránh nghiêng ra lòng đường, gỗ dai, tán nhọn như sấu, chẹo, lát hoa; cây có rễ ăn sâu, vừa khó đổ lại vừa tránh phá vỡ vỉa hè và mặt đường (vì nếu có nhiều rễ ngang, nông sẽ đẩy trồi vỉa hè, mặt đường gây nứt, vỡ kết cấu vải hè đường) như muồng vàng nhạt, muồng vàng thẫm, nhội…Độ phân cành của cây thấp nhất nhất phải từ 3m trở lên. Cây có hoa và quả không hấp dẫn ruồi nhặng, làm mất vệ sinh đường phố.
      Hàng cây trước công trình xây dựng: Ở đây hàng cây thường mang ý nghĩa trang trí, hỗ trợ giải pháp kiến trúc của công trình. Nếu nhà quá dài thì hàng cây sẽ phân đoạn nhà theo chiều đứng, “chia nhà” thành từng đoạn gây cảm giác nhà ngắn lại. Trường hợp hai hàng cây được bố trí cân xứng trước mặt nhà, nhấn mạnh thêm tính chất trang nghiêm của toà nhà.
      <ul><li>Hàng cây dày </li></ul>[​IMG]
      Hình 7: Thảm cỏ lá gừng với hàng rào Ác ó.
      Hàng cây dày gồm ba loại: tường cây xanh, hàng rào cây xanh và đường viền.
      Tường cây xanh là hàng rào cây dày có độ cao trên 3m. Tường cây xanh có thể bằng cây thân gỗ, hoặc cây bụi, thường được sử dụng để quây kín một khu đất nhỏ. Không gian nhỏ, kín đáo, trong các vườn – công viên thế kỉ XVII ở Châu Âu được gọi là bosquet.
      Tường cây xanh trong bosquet có ý nghĩa rất quan trọng về mặt không gian chức năng. Tường cây xanh hình thành không gian kín, cân xứng, đồng thời bảo đảm tính chất độc lập cho các hoạt động bên trong.

      Trong các vườn – công viên thế kỉ XVII, tường cây xanh thường có mặt cắt hình học và bao quanh không gian cũng có mặt bằng hình học, thường là vuông hoặc chữ nhật. Bên trong có bể nước trang trí, bồn hoa, sân chơi v.v…
      Ngoài ra, còn sử dụng hàng rào chỉ với mục đích trang trí hoặc ngăn chia không gian một cách ước lệ (chiều cao rào từ 0,5-0,7m). Trường hợp sử dụng hàng rào duối cắt xén kết hợp với tường chắn thấp bằng granitô sau Lăng Bác Hồ là một thí dụ.
      Đường viền là hàng cây dày có độ cao dưới 0,5m, thường là cây bụi, cây thân thảo. Đường viền thường được dùng để nhấn mạnh và làm rõ chu vi, đường nét, ngoại hình của một khu đất nhất định (có thể là bồn hoa, vườn cảnh, khóm cây, khóm đá nghệ thuật v.v…).
      Cây trong đường viền rất phong phú. Có thể là cây phát triển tự nhiên như tóc tiên viền vườn cảnh (trong Bảo tàng Mỹ thuật Hà nội), gây cảm giác mềm mại của đường bao; hoặc ở dạng cắt xén đều đặn như hàng duối ở vườn Lăng Bác, quanh các bồn hình học gây ấn tượng nghiêm túc, khoẻ.
       
      Last edited by a moderator: 9/3/14
      Đang tải...

    Chia sẻ trang này

    Đang tải...
    Đang tải...