• Thu hoạch và bảo quản đậu nành

    Thảo luận trong 'Chế biến-bảo quản nông sản' , 21/8/07

    1. Thu hoạch và bảo quản đậu nành

      Thảo luận trong 'Chế biến-bảo quản nông sản' , 21/8/07
      Cây đậu tương là cây lương thực có hiệu quả kinh tế lại dễ trồng. Sản phẩm từ cây đậu tương được sử dụng rất đa dạng như dùng trực tiếp hạt thô hoặc chế biến thành đậu phụ, ép thành dầu đậu nành, làm bánh kẹo, sữa đậu nành, okara, nước giải khát, nước chấm ... đáp ứng nhu cầu đạm trong khẩu phần ăn hàng ngày của người cũng như gia súc.
      Thu hoạch
      Phân biệt 2 giai đoạn chín của đậu nành.
      - Thời kỳ chín sinh lý: Khi đậu có 50% số lá trên cây đã chuyển sang màu vàng.
      - Thời kỳ chín hoàn toàn: Khi hầu hết tất cả các lá trên cây đã vàng, rụng. Khoảng 95% số trái trên cây chuyển sang màu nâu xám. Lúc này là thời điểm thích hợp nhấrt để thu hoạch. Nếu thu hoạch sớm: Tốn nhiều công phơi. Hạt chưa thật già, không đủ chất lượng khi bảo quản. Nếu thu hoạch trể: Một số trái quá già sẽ bị tách, làm hao hụt, gặp thời tiết nắng gắt, dinh dưỡng hạt đậu bị giảm.
      Khi thu hoạch, cắt cây về phơi khô đập lấy hạt. Nên thu vào lúc nắng ráo, phơi khô, đập ngay; hoặc đập sau ủ 1-2 ngày. Sàng sẩy, loại bỏ rác, tạp chất, hạt xanh non, hạt nhỏ, phơi hạt tới khi khô giòn (cắn giòn không dính răng), khi độ ẩm còn 12% thì đưa vào bảo quản.
      Tuyệt đối không được phơi hạt giống trên sân gạch, sân xi - măng. Không được phơi quá nắng, hạt cắn giòn. Những ruộng làm giống thì cần khử lẫn, loại bỏ những cây xấu bị bệnh. Chọn cây đẹp, đúng chủng loại giống, không sâu bệnh, quả chín đều.
      Đậu nành khi chín vẫn còn rất nhiều lá đeo bám trên cây. Nếu cứ để cả lá mà thu hoạch thì sẽ tốn thêm rất nhiều công lao động cho các khâu cắt cây, bốc vác, phơi khô, ra hạt và sàng sẩy hạt cho sạch. Nếu thu hoạch vào mùa mưa thì còn khó khăn hơn nhiều do lá đậu nành hấp thụ nước làm cho quá trình phơi khô kéo dài, có thể ảnh hưởng đến chất lượng hạt. Làm rụng lá đậu nành trước khi thu hoạch không chỉ đem lại lợi ích giảm chi phí công lao động mà còn có tác dụng để lại cho đất một lượng phân hữu cơ rất lớn. Khi đậu đã chín, tận dụng con nước lớn đưa nước vào ruộng từ 10 - 15cm. Chú ý chỉnh mức nước sao cho nước không ngập quả đậu nành. Phương pháp này chỉ sử dụng được cho những ruộng đậu nành không bị đỗ ngã. Sau 2 ngày ngâm nước thì rút hết nước đi, lá đậu nành sẽ trở nên vàng và rụng xuống đất.
      Một số bà con nông dân còn sử dụng thuốc trừ cò 2,4 D để phun lên lá làm rụng lá đậu nành trước khi thu hoạch. Theo khuyến cáo, không nên sử dụng phương pháp này vì thời gian cách ly quá ngắn, không kịp để thuốc phân hủy, thuốc còn tồn tại trên nông sản sẽ làm ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
      Kỹ thuật phơi ủ cây
      - Ngày thứ 1 (thu hoạch): Chọn ngày nắng ráo, cây thu hoạch về cắt bỏ rễ, lá rồi đem phơi thêm 1 nắng, buổi chiều xếp dựng đứng trong nhà, không được xếp đống, gây hấp hơi, bốc nóng, gây mốc hỏng hạt giống.
      - Ngày thứ 2,3 (ủ): Tiến hành ủ 2-3 ngày đêm để cho quả chín đều, hạt vàng không nứt. Khi gặp nắng cần tranh thủ phơi ngay bỏ qua giai đoạn ủ để tránh cây gặp mưa ẩm làm mốc hạt giống.
      - Ngày thứ 4: Đem phơi thêm 1 nắng, đập lấy hạt đợt 1, phơi khô,chọn lọc, làm sạch hạt. Sử dụng làm đậu giống.
      - Ngày thứ 5: Số quả trên cây còn, đem ủ đống thêm 1-2 ngày đêm cho hạt chín tiếp, sau đó phơi thêm 1 nắng và thu hoạch hạt đợt cuối dùng làm đậu thương phẩm.
      [​IMG]Tiêu chuẩn đậu giống
      - Chọn cây tốt, nhiều trái, ít sâu bệnh, có đầy đủ đặc tính giống đang trồng.
      - Trên ruộng để giống: Loại bỏ những cây khác lạ, chín không cùng lúc, sâu bệnh nhiều.
      - Điều kiện dinh dưỡng ảnh hưởng đến việc để giống, bón phân cân đối Đạm -  Lân - Kali.       
      - Phòng trừ sâu bệnh thời điểm trước thu hoạch: Làm ngăn chặn nguồn bệnh thâm nhập vào hạt, giúp kéo dài thời gian tồn trữ.
      Phơi khô: Sấy bằng hệ thống làm khô với độ ẩm không khí tự nhiên và nhiệt độ 35- 40<sup>0</sup>C. Trong quá trình sấy luôn kiểm tra độ ẩm và nhiệt độ hàng giờ. Khi hạt đậu nành đạt tới độ ẩm 10% thì dừng lại và đưa hạt vào làm sạch cơ bản.
      Hệ thống làm sạch cơ bản gồm 3 bộ phận cơ bản:
      - Sàng những hạt tốt lọt qua sàng, những vật to ở trên sàng được loại bỏ.
      - Phân loại hạt, những hạt to đầu, đẹp ở trên sàng, những hạt nhỏ lọt qua lỗ được loại bỏ.
      Sau khi làm sạch cơ bản, hạt giống được đưa vào đóng gói theo quy định của cấp giống và cho vào kho bảo quản.
      Bảo quản
      <i>Giảm càng thấp ẩm độ, càng tăng thêm thời gian bảo quản. </i>
      <i>Phơi càng khô, bảo quản càng được lâu hơn.</i>
      Hạt đậu nành dễ bị mất sức nẩy mầm so với lúa, bắp, cao lương,…Hạt bị mất sức nẩy mầm, vỏ hạt và tử diệp chuyển sang màu sậm. Độ bóng của vỏ hạt giảm, hạt dễ bị mốc.
      Thời hạn cho phép bảo quản phụ thuộc vào đặc tính giống, công nghệ trước thu hoạch, nhiệt độ và ẩm độ không khí lúc bảo quản. Trong đó, nhiệt độ và ẩm độ không khí là yếu tố quan trọng.
      Giảm càng thấp ẩm độ, càng tăng thêm thời gian bảo quản. Phơi càng khô, bảo quản càng được lâu hơn.
      Chú ý: Hạt đã được phơi thật khô, nhưng nếu bảo quản trong điều kiện ẩm (ẩm độ trong không khí cao), hạt đậu nành sẽ hút ẩm trở lại. Trong trường hợp này, hạt sẽ bị mất sức nẩy mầm nhanh chóng.
      Do đó hạt đậu nành, không những phải phơi thật khô, mà còn phải được bảo quản trong điều kiện thật khô ráo, có ẩm độ không khí càng thấp càng tốt.
      Quy luật Harrington
      Khoảng nhiệt độ:</u> Cứ gia tăng 5<sup>o</sup>c nhiệt độ của môi trường, sẽ giảm phân nửa thời gian bảo quản.
      <u>Khoảng ẩm độ:</u> Cứ gia tăng 1% ẩm độ, sẽ giảm phân nửa thời gian bảo quản.
      Phương pháp bảo quản
      1. Phương pháp cổ truyền: Có thể giữ 3 – 7 tháng
      Thường sau khi phơi khô khoảng 2-3 giờ thì đưa vào bảo quản
      - Dụng cụ: Lu, Chum sành, keo lọ…rửa sạch, phơi khô
      - Dưới đáy, lót một lớp tro, lá chuối khô (lá sầu đâu càng tốt)
      - Cho hạt giống vào. Lưu ý không được đổ hạt còn đang nóng vào, làm hạt dễ bị hấp nhiệt, dẫn đến tình trạng hạt bị mất sức nảy mầm.
      - Trên mặt lót một lớp tro, lá chuối khô để chống ẩm và ngăn chặng sự tấn công của sâu mọt.
      - Kiểm tra định kỳ, gặp lúc tốt trời, nên phơi thêm một nắng.
      - Nếu số lượng lớn, nên bảo quản trong điều kiện có máy điều hòa nhiệt độ. Kho giống phải khô ráo, thoáng, có chất cách ẩm. Bao giống xếp cách trần 30-40cm.
      2.Thí nghiệm viện lúa Ô Môn và Nhật – tháng 6/2000
      - Xử lý: Basudin 10H: Liều lượng 10gram thuốc/10kg đậu nành
      - Cho vào túi nylon (độ dày túi 0,5 mm), buộc chặt.
      - Cho vào keo nhựa, đậy kín.
      - Bọc tiếp một lớp bọc nylon. Buộc chặt, dán miệng keo lại
      - Đặt nơi thoáng mát
      Kết quả:
      Phương pháp bảo quản
      Tỷ lệ nẩy mầm của đậu nành
      1 tháng sau thu hoạch
      3 tháng sau thu hoạch
      5 tháng sau thu hoạch
      8 tháng sau thu hoạch
      Có xử lý Basudin, bọc nylon để trong keo
      98,9%
      89,2%
      76,8%
      57,6%
      Không xử lý Basudin, không bọc nylon để trong keo
      96,1%
      71,4%
      41,6%
      16,1%
      Chênh lệch
      2,8%
      17,8%
      35,2%
      46,5%
       <i>Lê Thiện Tùng, TT Khuyến nông An Giang</i>

      Guest

      Tác giả: Guest

      Guest

      #1
      Đang tải...
    2. 0 Bình luậnĐăng bình luận