Tự làm compost từ phế phẩm hữu cơ-Tại sao không

SIDAvsAIDS

Nhà nông tập sự
#1
Compost-nôm na là phân bón đã qua ủ hoai, được làm từ các phụ phẩm hữu cơ như phân chuồng, rau quả thừa, lá mục, trấu, vỏ sò, vỏ trứng, bã đậu, rơm rạ, cỏ dại,... trộn thêm đất rừng, cám để tăng dinh dưỡng và lượng vi sinh vật. Có hai cách làm compost cơ bản là:
A. Cách ủ cổ điển: ủ không dùng chế phẩm sinh học. Cách này thường cho sản phẩm sau một thời gian ủ dài lâu, một hai năm là thường.
B. Cách ủ hiện đại: dùng các loại chế phẩm tự chế như FPJ, LAB, OHN, FAA, ... làm giảm thời gian ủ, giảm mùi hôi và mầm bệnh, đồng thời tăng hiệu quả của compost. Đây gọi là compost hỗn hợp (MC)
Nhược điểm của việc bón trực tiếp phân chuồng hay phân xanh cho cây:
_ Các loại rác thải hay phân chuồng bón trực tiếp thường rất có hại vì sinh ra nhiều khí độc hại, rút đi hàm lượng O2 trong đất --> đất nghèo O2.
_ Chất thải hữu cơ là thực phẩm của vi sinh hại có, lợi cũng có nhưng rất ít. Đa số trong chất thải là vi sinh có hại, sâu bệnh, ký sinh trùng, thông qua dùng chất thải làm thức ăn, chúng tấn công luôn cả cây trồng. Do đó mới có khái niệm "ủ phân" nhằm tiêu diệt bớt các mối nguy hại tiềm ẩn này.
Điều chế MC:
1. Tiến hành trên nền đất. Dùng IMO-4 với các phế phẩm hữu cơ, phân chuồng với tỷ lệ 1:10 về khối lượng, trộn đều. Nên tiến hành làm MC khi trời dịu mát, mùa nắng (ánh nắng giết chết vi sinh vật có ích) hay mùa mưa (rửa trôi chất dinh dưỡng) thì tìm cách che đi mưa nắng, hoặc có thể làm trong nhà kính. Bổ sung thêm vỏ sò, vỏ trứng, xương động vật nghiền nát để tăng Ca, P, lá cây cành mục tăng C, cỏ tươi, bã đậu, bã, vỏ cà phê, phụ phẩm thừa, từ bếp tăng N, K, Mg, ...
2. Trộn chung với đất rừng (dùng khoảng 20-30% so với các vật liệu hữu cơ), sưu tầm nhiều loại đất như đất rừng, đất trang trại, phù sa,.. trộn chung với phế phẩm hữu cơ để làm tăng mật độ vi sinh vật, mùn; trộn thêm than củi vụn hay trấu hun, rơm rạ đốt thành than để tăng độ xốp và khả năng lưu trữ dinh dưỡng, vi sinh, độ ẩm. Dùng các chế phẩm tự chế pha loãng tỷ lệ 1:1000 - 1:800 với nước để làm ẩm cho đống hỗn hợp trong quá trình trộn, sao cho đạt khoảng 60%, sau đó dùng rơm rạ phủ kín đống ủ, hoặc dùng một tấm bạt. Nên làm với lượng lớn trên 500kg để tạo đủ nhiệt cho quá trình ủ.
Nếu như cách ủ truyền thống, nhiệt độ lên 60-70 độ C là bình thường thì với cách ủ dùng chế phẩm, nhiệt độ xấp xỉ 40 độ thì phải tiến hành đảo trộn đống ủ vì vi sinh hữu ích thường không chịu nổi nhiệt độ > 45 độ, đồng thời cung cấp dưỡng khí cho vi sinh. Nên trộn lần 1 sau 2 ngày, lần 2 sau 5-6 ngày, lần 3 sau 8-10 ngày. Chiều cao đống ủ khoảng 40 cm cho mùa nóng và 80 cm cho mùa lạnh. Sau khoảng 25-30 ngày, hoặc khi thấy đống ủ đã trở lại nhiệt độ bằng với môi trường xung quanh nghĩa là MC đã sẵn sàng để sử dụng. Có thể lưu trữ khoảng 1 năm ở nơi mát mẻ, tránh ánh sáng, không lưu trữ quá lâu vì chất dinh dưỡng có thể bị thất thoát không chỉ vì bị rửa trôi mà qua không khí.
Ứng dụng MC: trộn đều MC với đất vườn trong quá trình cày xới, nếu đất tốt sẵn, chỉ dùng lượng nhỏ MC. Nếu đất xấu hay đất thoái hóa thì tăng lượng sử dụng lên. Đối với lá, đem MC cho vô túi vải, cột chặt, ngâm nước pha loãng sẵn FPJ, LAB, phun ẩm cho lá, có tác dụng như phân bón lá
Khuyến mãi: dân ta hay ngộ nhận cái gọi là "phân hóa học thì độc hại". Hai nhóm cơ bản trong hóa học là hữu cơ và vô cơ. Nếu các bạn dùng N-P-K để bón cây, các bạn đang dùng phân vô cơ. Nếu các bạn dùng ure hay phân vi sinh như MC trên, các bạn đang dùng phân hữu cơ. Lai tạp giữa hữu cơ với vô cơ gọi là cơ-kim, cũng là một dạng hợp chất hữu cơ. Vậy nói chung là khi dùng phân vô cơ hay phân hữu cơ, các bạn đều đang dùng phân hóa học hết. Điều này có nghĩa là khi điều chế MC, có thể thêm một lượng nhỏ N-P-K nếu cần. Chỉ có ở nước ta mới có cái kiểu gọi phân hóa học thôi bởi vì phân bón loại nào cũng là phân hóa học hết, và cái nào cũng vậy dùng vừa đủ lượng thì có lợi, dùng quá liều thì có hại. N-P-K dùng quá liều khi đem đo hàm lượng chất thì nó dôi ra, xong rồi la ầm lên là N-P-K hay phân vô cơ nói chung là có hại là quan niệm rất sai lầm.

Xong rồi, các bạn đang luyện điều chế phân vi sinh cơ bản đó, chúc các bạn ngon miệng và tập thói quen coi rác là vàng đừng xả lung tung nữa, ấm lên toàn cầu gì gì đó là tại chúng mình mà ra đó
 

Last edited:

SIDAvsAIDS

Nhà nông tập sự
#5
Compost kết hợp trùn, gián cho vườn nhỏ.
_ Vật liệu: bốn thùng xốp 1, 2, 3, 4; thùng 3 giữ nguyên; thùng 1, 2, 4 đục nhiều lỗ nhỏ khoảng cỡ đầu đũa khắp quanh thùng và đáy thùng.
_ Cho rác thải hữu cơ vô thùng 4, kiếm thêm ít lá khô trộn chung, dùng miếng nhựa hay gỗ đây kín miệng thùng, dưới đáy thùng kê một khay nhựa. Để tất cả vô một góc vườn khoảng 1 tháng. Khoảng vài ba ngày có thể thu nước rỉ chảy ra khay hòa chung với nước tưới quanh gốc cây trồng.
_ Sau 1 tháng, rác trong thùng 4 đã hoai bớt, nhiệt độ trở về mức bình thường, đem rác này chuyển qua thùng 1, cho thêm ít đất vô trộn đều. Nếu quá khô thì phun thêm ít nước.
_ Bắt trùn, gián: tùy nơi, trong đất quanh nhà có thể có trùn quế. Dùng các loại ván cũ mục trải lên thảm đất, phun ẩm, khoảng một vài ngày sau kéo ra coi chỗ đó, nếu thấy mấy con trùn dẹp dẹp, đỏ cam, dài khoảng 7-8 cm thì bắt lấy nó quăng vô thùng chứa rác 1. Gián chui vô mấy góc nhà chỗ hay để đồ cũ bắt ra, bỏ chung vô thùng 1, đậy kín thùng 1 lại. Nếu nhà quá sạch không có gián, đi dọc mấy chỗ bờ đá, nhổ các bụi cỏ gần bờ đá lên, có thể bắt được gián đất đem thay thế.
_ Chồng 3 thùng lên nhau theo thứ tự 1 trên 2, 2 trên 3. Trùn chủ yếu hoạt động trong thùng 1 ăn các loại rác mục, mềm; gián tiêu thụ các phần cứng hơn thay cho trùn. Nếu bị thiếu khí, trùn có thể chui vô thùng 2 để cư trú. Thùng 3 dùng chứa nước rỉ từ hai thùng trên chảy xuống. Sau khoảng thêm 1 tháng có thể lọc lấy trùn và phần rác hoai có thể đem bón cho cây. Nếu phần trùn thu được nhiều, có thể tách một ít bỏ chung vô nơi trồng cây.
 
Last edited:

Đối tác


BÀI VIẾT YÊU THÍCH