• Gây giống và nuôi bán nhân tạo loài sò huyết Tegillarca granosa trong đầm

    Thảo luận trong 'Tin tức thủy sản' , 30/9/07

    1. Gây giống và nuôi bán nhân tạo loài sò huyết Tegillarca granosa trong đầm

      Thảo luận trong 'Tin tức thủy sản' , 30/9/07
                      Loài sò huyết Tegillarca granosa (còn gọi là sò huyết blood arca) là một trong số các hải sản quý nuôi phổ biến ở Trung Quốc, là đối tượng nuôi chủ yếu tại các tỉnh Sơn Ðông, Triết Giang, Phúc Kiến và Quảng Ðông. Theo thống kê năm 1986, diện tích nuôi sò huyết là 110.000 mẫu Trung Quốc, sản lượng thu hoạch trong năm là 24.200 tấn.
             Ngay từ thời Tam Quốc, sò huyết đã nổi tiếng bởi mùi vị thơm ngon, hàm chứa nhiều vitamin B12, là sản vật quý để bồi bổ cơ thể, vì vậy được nuôi phổ cập tại nhiều địa phương.
      1. Sinh sản
             Sò huyết là loài nhuyễn thể thụ tinh ngoài, giới tính của chúng có thể phân biệt dựa vào màu sắc của bộ phận sinh dục, ở con cái là màu vàng cam, còn ở con đực bộ phận này có màu vàng nhạt. Sò huyết thành thục và có khả năng sinh sản khi được hai năm tuổi. Thời gian sinh sản của chúng không giống nhau nhất là khi được nuôi tại các vùng duyên hải khác nhau. Ví dụ : Sò nuôi ở tỉnh Sơn Ðông có thời gian sinh sản từ tháng 7 đến tháng 9, Triết Giang ; tháng 7 - 10, Phúc Kiến : tháng 8 - 11, Quảng Ðông : 8 - 12.
              Trong một năm chúng có khả năng sinh sản nhiều lần. Trứng do con cái đẻ ra sẽ được con đực thụ tinh, thời gian này kéo dài tới 15 - 20 ngày. Trung bình một con cái (chiều dài 3 cm) một lần đẻ được 3,4 triệu trứng. Trứng đã được thụ tinh sẽ nở trong môi trường nước biển, ấu trùng sò huyết ban đầu sống bằng cách ăn các sinh vật phù du trong nước biển, khi đã lớn hơn chúng di chuyển xuống sống ở tầng đáy.
      2. Sinh thái
      <i>     2.1 Vùng biển </i>: Sò huyết tự nhiên chủ yếu phân bố tại các vùng vịnh vừa và nhỏ có thuỷ triều lên xuống. Chúng phát triển mạnh nhất tại những vùng vịnh lớn nhưng cửa vịnh nhỏ. Sò huyết thường sống nông, thích hợp với điều kiện sống tĩnh, chất nước ổn định.
      <i>     2.2 Nhiệt độ và độ mặn của nước </i>:Sò huyết có thể sống ở môi trường có nhiệt độ giao động từ 0 - 35<sup>o</sup>C, nhiệt độ thích hợp nhất là 15 - 30<sup>o</sup>C. Nhiệt độ cao hơn 40<sup>o</sup>C hoặc thấp dưới - 2<sup>o</sup>C đều khiến sò bị chết. Ðộ mặn phù hợp là 6,5 - 29ppt. Nếu độ mặn của nước thấp hơn 3,8 hoặc cao trên 33 ppt sẽ làm ảnh hưởng tới khả năng sống của sò, thậm chí sò có thể bị chết.
      <i>     2.3 Chất đáy</i> : Sò huyết ưa sống ở vùng bùn cát, bằng phẳng, bề mặt mềm, mịn. Bảng điều tra dưới đây cho thấy sò thích sống nhất ở nơi có chất đáy là bùn cát, thứ đến là bùn nhão, sống ít hoặc không sống tại nơi có chất đáy nhiều cát ít bùn.
      <center>Chất đáy
      Tỉ lệ (%)
      Số lượng sò sống được (con/m<sup>2</sup>)
      Bùn
      Cát
      Bùn nhão
      90
      10
      61
      Bùn cát
      70
      30
      831
      Cát bùn
      20
      80
      0
      Cát bùn
      30
      70
      5
       
       
       
       
      </center><i>      2.4 Thuỷ triều :</i>
      Sò huyết có thể sống tại cả ba khu vực : Nơi có thuỷ triều cao, thuỷ triều vừa và thuỷ triều thấp. Nhưng số lượng của sò huyết tại ba khu vực này rất khác nhau. Theo điều tra của nhóm tác giả thì khu vực thuỷ triều vừa và thấp có sò huyết sống nhiều hơn cả.
      Ðơn vị : con/m<sup>2</sup>
      <center>STT
      Thuỷ triều cao
      Thuỷ triều vừa
      Thuỷ triều thấp
      1
      0
      165
      395
      2
      5
      831
      95
      3
      89
      61
      12
      4
      45
      203
      285
      TC
      139
      1.260
      760
       
       
       
       
      </center>II.Gây giống bán nhân tạo
                 Không có giống thì không thể phát triển nghề nuôi sò được. Hiện nay, tuy việc gây giống nhân tạo đã thành công, nhưng số lượng sò vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất. Vì thế, giống chủ yếu của nghề nuôi sò vẫn phải dựa vào sò tự nhiên, cụ thể là khai thác sò giống sinh sống trong tự nhiên về nuôi thành sò thương phẩm.
      1. Thời vụ thu hoạch giống
            Thời kỳ sinh sản của sò huyết ở phía Nam Trung Quốc tương đối dài. Tại vùng duyên hải tỉnh Quảng Ðông có 4 vụ sò chủ yếu, đó là :
             - <i>Vụ thu </i>: Phát sinh từ tiết Bạch lộ đến Thu phân. ở vụ này, sò sinh trưởng nhanh, đạt kích cỡl lớn, nhưng số lượng thấp.
             - <i>Vụ giáng : </i>Tính từ tiết Hàn lộ đến Sương giáng. Năng suất cao, chất lượng tốt.
      <i>       -</i> <i>Vụ đông :</i> Trước, sau Lập đông, chất lượng khá, số lượng thấp.
      <i>       -</i> <i>Vụ xuân : </i>Tiểu hàn và Ðại hàn. Chất lượng sò giống kém, năng suất thấp.
      <i>2.</i> Ruộng gây giống sò huyết
             Ðể thu hoạch sản lượng sò giống cao trên một diện tích nhỏ, tác giả đã cùng đồng nghiệp tiến hành cuộc thử nghiệm ảnh hưởng của chất đáy đối với sò giống nuôi trong hai ruộng vuông vắn diện tích 36m<sup>2</sup>, thuỷ triều vừa. Ruộng nuôi thứ nhất gây giống nhân tạo, tức là đổ 10 cm đất, loại bỏ tạp chất, san bằng, cuối cùng dùng bang trang để tạo lại hình dáng của ruộng sao cho ruộng nuôi nhô cao ở giữa và thuôn đều về các phía giống như hình lưng rùa. Ruộng thứ hai vẫn giữ nguyên trạng thái tự nhiên. Sau 25 ngày, kết quả là chất bùn ở ruộng đã xử lý mềm hơn, mặt ruộng bằng phẳng và không tích nước. Ruộng chưa xử lý, chất đáy tương đối cứng, mặt ruộng lồi, lõm không đều và bị đọng nước.
      <center>Số lần kiểm tra
      Ruộng bằng phẳng
      Ruộng chưa bằng phẳng
      1
      27
      17
      2
      75
      34
      3
      91
      37
      4
      62
      39
      5
      74
      21
      6
      329
      148
      Tỉ lệ (%)
      68,97
      31,03
      </center>3. Phương pháp khai thác sò giống từ tự nhiên
              Khai thác sò giống thường được thực hiện vào thời kỳ nước lớn (Ðại Triều), mỗi dịp khai thác có thể tiến hành trong 5 - 6 ngày. Tỉnh Quảng Ðông đang áp dụng phương pháp "Tam Triều", tức là tiến hành thu hoạch giống vào ba thời điểm của thuỷ triều : Triều rút, triều lên và triều dừng. Công cụ dùng để khai thác sò giống gồm có : 1. Bàn cào; 2. Lưới tay; 3 Lưới cào; 4 Lưới kéo; 5 Gầu xúc sò làm bằng thép; 6. Cái bừa; 7. Sàng đãi sò; 8. Giành đựng sò; 9. Gàn trượt (vật hỗ trợ cho việc di chuyển trên bùn lầy).
      <i>3.1 Phương pháp khai thác sò giống khi triều rút :</i>
             Phương pháp này chia làm hai loại, đều được tiến hành sau khi triều rút. Loại thứ nhất là dùng bàn đạp chuyên dụng để di chuyển và khai thác sò giống, tay nắm chắc bàn cào và lưới tay, cào lớp bùn dày khoảng 0,5 cm ở tầng mặt, vừa cào vừa lắc để loại bỏ lượng bùn mắc trong lưới, đến khi được 1/3 túi thì nhúng nước cho trôi bùn đất, làm sạch sò giống. Cách thứ hai là tay trái cầm lưới, tay phải cầm bàn cào, từ từ cào tầng bùn trên cùng vào túi lưới, sau đó cũng sơ bộ làm sạch sò trong túi bằng nước biển.
      <i>3.2 phương pháp khai thác sò giống ở chỗ nước nông :</i>
             Trong quá trình thuỷ triều lên hoặc thuỷ triều rút, chọn lúc mức nước cao khoảng 0,3 - 0,7m để tiến hành khai thác sò. Người khai thác sò một tay nắm lưới cào lùa xuống nước và nhấc lên.
      III. Ươm nuôi Sò giống
                      Quá trình ươm sò giống từ giai đoạn sò cát đến khi trở thành sò đậu. Sò cát là khái niệm chỉ sò giống mới khai thác trong tự nhiên hoặc ấu trùng sò mới nuôi được 2 - 3 tháng, trung bình dài 0,2 - 0,3 cm. Một kg tương đương với 20.000 - 60.000 con. Sò đậu có hai loại, thứ nhất là sò cát sau 5 - 6 tháng nuôi dưỡng thì to bằng hạt đậu xanh, đạt cỡ 5.000 - 6.000 con/kg, loại thứ hai là sò cát sau 1 năm nuôi dưỡng đạt chiều dài 1 - 2 cm, cỡ 300 - 800 con/kg, loại này còn có tên là sò trung.
      1. Ðầm nuôi sò
             Ðầm nuôi sò nên xây trong vịnh, nơi có chất đáy là bùn nhão hoặc bùn cát, thuỷ triều thấp. Dùng trà đã sao khô, giã thành bột mịn, rắc xuống đầm nuôi tôm. Mỗi ha dùng khoảng 30 kg bột trà để diệt những sinh vật gây hại. Sau đó đảo qua đảo lại mặt đáy cho phẳng rồi mới tiến hành chia thành nhiều ruộng nhỏ.
      2. Thả giống
             Mật độ thả giống dựa vào kích cỡ sò to hay nhỏ để quyết định. Ðối với sò giống có kích cỡ trên 60.000 con/kg thì mỗi ha thả 180 - 300 triệu con, cỡ sò đạt 40.000 con/kg thả lượng giống là 135 - 150 triệu con/ha, sò giống dưới 20.000 con/kg sẽ thả 72 - 108 triệu con/ha. Thời điểm thả giống phải thích hợp, không được thả khi thuỷ triều rút mạnh, tránh sò bị cuốn trôi ra biển.
      3. San sò giống và đề phòng sự cuốn trôi
            Trong quá trình nuôi dưỡng, phải tiến hành san thưa sò giống. Lần đầu tiên là khi sò giống mới được khai thác. Sau khi rửa sạch, sẽ lại chia nhỏ số lượng để thả nuôi trở lại. Làm sạch thực chất là hình thức tập luyện cho sò giống thích ứng với hoàn cảnh sống mới, hơn nữa loại bỏ được những sinh vật gây hại như loài ốc ngọc <i>Natica tigrina. </i>Nuôi thưa có thể thực hiện bằng cách mở rộng diện tích, hoặc di chuyển một bộ phận sò giống đến nuôi ở nơi khác, mục đích là thúc đẩy sự tăng trưởng của sò.
            Sò giống sống ở tầng mặt, chiều dài trung bình khoảng 0,5 - 0,5 cm, độ sâu của huyệt khoảng 0,5 cm, về sau tuỳ thuộc vào sự tăng trưởng của từng cá thể mà độ nông sâu của huyệt sẽ khác nhau. Sò giống có khả năng di chuyển ngang mặt nước, chúng di chuyển nhiều nhất khi có kích cỡ dưới 0,1 cm, lúc này người nuôi sò phải để ý xem sự phân bố của sò giống có đều hay không, tránh trường hợp sò bị dồn quá nhiều sẽ tìm cách di chuyển ra khỏi đầm nuôi.
      <center>Cỡ sò giống (cm)
      Số lượng (con)
      1-3 cm
      1
      3-26cm
      26 -38 cm
      0.30-0,40
      24
      17 con
      3 con
      0
      0,15-0,20
      60
      22 con
      32 con
      2 con
      dưới 0,10
      18
      2 con
      6 con
      7 con
      </center>IV. Nuôi Sò huyết trong đầm
        1. Cách thức nuôi và xây đầm
             Phương pháp nuôi sò huyết tại Trung Quốc chủ yếu có 2 loại : Nuôi ruộng và nuôi đầm.[​IMG] Loại thứ nhất là nuôi trong vùng lầy không ngập nước, hình thức nuôi này có thể tiến hành trên diện rộng. Nhưng phương pháp nuôi ruộng có mặt hạn chế là sò sinh trưởng chậm, sản lượng thu được không cao. Cách nuôi thứ hai là nuôi đầm : Tại khu vực cao và trung triều ở trong vịnh, người ta tiến hành xây đầm nuôi để khi thuỷ triều lên, nước có thể tràn qua đê vào trong đầm. Ưu điểm của phương pháp này là lợi dụng được thuỷ triều. Nhờ có nước trong đầm nuôi nên sò ăn dễ dàng hơn, sinh trưởng khá. Mặt khác, nhiệt độ của nước trong đầm nuôi tương đối ổn định, sò không bị chết vì thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh. Nhược điểm của phương pháp này là diện tích nuôi hẹp, chi phí cho việc xây đầm và nhân công cao.
             Hình thức xây đầm nuôi sò ở các địa phương giống nhau, ngư dân tỉnh Triết Giang thường xây đầm hình tròn hoặc hình vuông, đầm ở tỉnh Phúc Kiến có hình chữ nhật.
      <i>1.1 Ðầm hình vuông :</i>
             Bao gồm : 1. Ðê ngăn, 2. Kênh dẫn nước, 3. Mặt đầm, 4. Ðê phụ, 5. Cửa dẫn nước. Ðầm có diện tích nhỏ. Ðê ngăn cao từ 1 - 1,5 m, nên đắp làm nhiều lần khiến đê ngăn chắc chắn hơn. Kênh dẫn nước sẽ đưa thuỷ triều vào mặt đầm, chiều rộng kênh khoảng 0,5 - 1m, sâu 0,5m. Ðê phụ có tác dụng ngăn không cho thuỷ triều tràn thẳng vào mặt đầm, đê cao 0,6m, chiều rộng chân đê là 1,5m, chiều rộng mặt đê là 0,6m. Cửa dẫn nước giúp khống chế lượng nước biển vào đầm. Có thể dùng đá làm vật liệu xây cửa dẫn nước. Cần chú ý là cửa này không xây thẳng hướng thuỷ triều, nên đào một kênh dẫn nước để tạo cho việc cung cấp nước và tháo nước. Mặt đầm nên cao ở giữa và dốc đều về bốn phía sao cho lượng nước ngập trong dầm luôn giữ ở mức 0,3 - 0,5m. Trước khi thả sò giống, phải tiến hành cày và san đất cho mặt đầm bằng phẳng không bị lồi lõm.
      <i>1.2 Ðầm hình tròn :</i>
            Về cơ bản thì loại đầm này tương đối giống với đầm hình vuông đã nêu trên, chỉ có một điểm khác nhau giữa chúng đó là kênh dẫn nước và kênh thoát nước ở đầm hình tròn riêng biệt. Kênh dẫn nước dài từ 2 - 3m, xây tại khu vực có nước chảy mạnh, cửa dẫn nước phải có khẩu độ lớn, nếu thấy cần thiét có thể xây đồng thời hai cửa dẫn nước. Ðộ rộng của kênh thoát nước là 0,6 - 0,7m, bùn đất rất có thể bồi lấp kênh này do đó phải thường xuyên lưu ý độ sâu và độ trong của nước ở trong kênh, tránh trường hợp khi cần tiến hành thoát nước lại phải phá tạm cửa kênh.
      <i>1.3 Ðầm hình chữ nhật :</i>
            Loại đầm này có diện tích tương đối lớn, từ mấy mẫu tới mấy chục mẫu. Ðầm xây tại khu vực thuỷ triều mạnh (cao triều), hình thức xây dựng là ba mặt đầm đều tiếp xúc với nước, mặt còn lại dựa vào bờ, cũng có thể đồng thời bốn mặt đều tiếp xúc với nước. Ðể tiện thao tác, có thể chia mặt đầm làm nhiều luống nhỏ, giữa các luống này là rãnh dẫn nước. Ðộ sâu của nước trong đầm là 0,5m.
      2. Mật độ thả giống
            Mật độ thả giống phụ thuộc vào điều kiện của vùng biển xây đầm và phụ thuộc vào kích cỡ con giống, đặc điểm từng vùng. Quyết định mật độ thả con giống dựa vào những nguyên tắc sau : Triệt để tận dụng khả năng sản xuất tại vùng biển có đầm nuôi sò, nơi mà phần lớn các yếu tố hữu quan đều không ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của sò. Sò giống nếu thả quá dày thì lượng thức ăn cung cấp cho sò không đủ làm hạn chế tốc độ sinh trưởng, ảnh hưởng đến sản lượng thu hoạch. Trung bình nên thả sò với số lượng như sau :
      <center>Cỡ sò (con/kg)
      Số lượng giống (kg/ha)
      300 - 400
      13.500 - 15.000
      400 - 600
      10.500 - 12.000
      600 - 800
      9.000 - 10.500
      800 - 1.000
      7.500 - 9.000
      1.000 - 1.200
      6.000 - 7.500
      1.200 - 1.800
      3.000 - 4.500
      </center>3. Tổng hợp sử dụng đầm nuôi sò
            Ðầm nuôi sò tại tỉnh Phúc Kiến, ngoài chức năng nuôi dưỡng sò huyết còn có thể kết hợp nuôi các loài hải sản khác như <i>Notarchus leachii cirrosus</i>. Việc nuôi kết hợp này nên tiến hành vào mùa xuân hoặc mùa hạ.
      4. Công tác quản lý
            Số giống một khi đã thả nuôi phải thường xuyên có người quản lý, kịp thời tu sửa đê bao của đầm nuôi, tránh bị rò nước ra ngoài, chú ý điều tiết lượng nước trong đầm. Cứ 15 ngày tháo nước một lần, kiểm tra sự sinh trưởng và điều kiện sống của sò, làm sạch đầm, loại bỏ sinh vật gây hại. Tiêu diệt các loài <i>Muschlus senhousei</i> và rong bún <i>Enteromorpha spp ... </i>Nếu phát hiện mật độ sò quá cao, sò sinh trưởng chậm, thì chuyển bớt một bộ phận tới nuôi ở đầm khác.
      5. Thu hoạch
            Sò huyết một năm tuổi có chiều dài 2 cm, hai năm là 2,8 cm, ba năm 3,2 cm. Sau 3 năm tốc độ sinh trưởng giảm. Ðây cũng chính là thời gian tỷ lệ sò chết cao. Vì vậy, ngay khi sò đạt trên 3 cm, phải tiến hành thu hoạch ngay.
            Thời gian thu hoạch là từ tháng 11 tới tháng 3, lúc này thịt sò chắc, mùi vị thơm ngon. Tại ruộng nuôi không ngập nước, mỗi ha cho sản lượng là 22.500 kg. Nếu nuôi tốt sản lượng thu được cũng chỉ là 52.500 kg, còn sản lượng tại đầm nuôi là 75.000 kg/ha. Nếu thả 5,4 triệu con (cỡ 600 con/kg) vào 0,4 ha đầm nuôi thì sau 21 tháng sẽ thu được 36.000 kg sò, tức là bình quân mỗi mẫu thu được 6.000 kg sò.
      <center><i>
      </center>

      Guest

      Tác giả: Guest

      Guest


      Bài viết liên quan
      Đang tải...
    2. 0 Bình luậnĐăng bình luận