• Một số kiến thức và mô hình trồng tre

    Thảo luận trong 'Lâm nghiệp' , 16/6/07

    1. Guest Guest

      Rất nhiều loài tre, ngoài việc cung cấp thực phẩm rất nguyên liệu, vật liệu cho nhiều ngành công nghiệp, xây dựng, thủ công mỹ nghệ, còn là một nguồn  thực phẩm có giá trị. Măng của nhiều loài tre được coi là rau sạch, ăn ngon bổ và còn có thể có tác dụng chữa bệnh. Theo Victor cusack (1977), kết quả phân tích thành phần các chất dinh dưỡng trong măng tre như sau:

      Carbohydrate
      Protein                     0.8 - 1.3 ' %
      Fibre
      Glucose             118 - 197
      Và bao gồm:
      Thiamine và niacin
      (Vi tamin B1,                         42 - 59 mg
      Iran                              32 mg
      Sodium
      Chlorine                                    0.19 mg
      Thiamine                               0.19 mg
      Niacin</i>
      Vitamin C5 <i>3.2 - 5.7 mg
      Choline
      Oxalic acid  FU MAOYI (1999) so sánh kết quả phân tích về hàm lượng dinh dưỡng của 27 loài măng tre với trên 10 loài rau, đã đánh giá: trongmăng tre có 2,65g protein (đứng thứ hai trong 12 loại rau được phân tích về protein), o,49g lipid (cao nhất) 0,58g fibre (trung bình), 2,50g sugar (thấp). Ngoài ra, trong măng còn chứa hơn 17 axit amin, hàm lượng phosphor cao, sắt và can xi thấp. <i>
      Từ lâu, măng tre đã trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị của nhiều nước trên Thế giới như Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan,... Trung Quốc là quốc gia đi đầu trong việc nghiên cứu tuyển chọn được một số loài tre lấy măng và trồng theo phương thức thâm canh cao.
      Ở Việt Nam, măng tre rất quan thuộc đối với nhân dân từ bao đời nay. Sản phẩm măng cũng phong phú: măng tươi, măng chua, măng dấm ớt, măng khô, măng hộp… Rất nhiều loài tre của nước ta cho măng ngon như Luồng (<i>Dendrrocalamus membranaceus</i>), Lồ ô <i>Mai ống <i>(Dendrocalamus giganteus), </i>Là ngà <i>(Bambusa blumeana) </i>Trúc sào(Phyllostachys pubescens) </i>Vầu đắng <i>(Indosasa amabilis), </i>Tre gầy <i>(Dendrocalamus sp.),... </i>hầu hết măng tre được nhân dân khai thác tự do trong rừng, trừ rừng Luồng trồng.Cho đến 
      Việc trồng tre nhập nội lấy măng có năng suất và chất lượng cao ở miền Nam nước ta đã có từ lâu. Riêng ở miền Bắc tre nhập nội chuyên măng mới bắt đầu phát triển từ năm 1997 và chủ yếu là một số giống tre nhập lừ Trung Quốc.</i>
      2. Vài nét về tình hình gây trồng tre lấy măng trên thế giới:
      Trung Quốc là quốc gia rất giầu tiềm năng về tre. Riêng về tre cho măng ăn được có trên 50 loài, nhưng chủ yếu có 30 loài chính như: <i>Phyllostachys edulis, Ph. praecox, Ph. vivax, Ph. iridenscens, Dendrocalamus latiflorus, D. oldhamii, D. giganteus, D. beecheynus var pubescens,...Diện </i>tích trồng tre chuyên măng có khoảng 100.000 ha với năng suất trung bình từ 10 đến 20 tấn/ha.năm. Năng suất măng ở một số diện tích có thể lên đến 30-35 tấn/ha.năm. Trung Quốc có khoảng trên 3 triệu ha tre để sản xuất thân tre kết hợp với thu hoạch măng.
      Thái Lan cũng là nước sản xuất măng lớn trên Thế giới. Một số loài cho măng như: <i>Dendrocalamus asper </i>(Pai Tong), <i>D. brandisii </i>(Pai Bongyai), D. <i>strictus </i>(Pai sang doi), <i>Bambltsa blumenana </i>(Pai Seesuk), <i>Thyrsostachys siamensis </i>(Pai Ruak), <i>T. oliveni </i>(PaiGigantochloa albociliata </i>(Pai Rai). Trong số đó, loài <i>D. asper </i>là loài chủ lực trồng để sản xuất măng. Năm 1994, <i>D. asper </i>được trồng ở 67 trong tổng số 76 tỉnh, với diện tích 424.169 rai. Trong giai đoạn 1996 đến 1997, Thái Lan đã xuất khẩu măng <i>D. asper </i>với tổng giá trị, trên nghìn triệu bath. Sản lượng măng các loại của Thái Lan trong thời gian từ 1990 đến 1994 được tập hợp trong bảng 1.
      Đài Loan có ít nhất 9000ha tre <i>D. latiflorus </i>và xuất khẩu hàng năm trên 40.000 tấn măng. Nhật Bản, Việt Nam, Ấn Độ, Myanma, Úc và một vài nước khác cũng là những nước đã và đang đẩy mạnh việc phát triển tre lấy măng đáp ứng nhu cầu trong nước và phát triển công nghiệp chế biến thực phẩm xuất khẩu.
      Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Thái Lan, Malaysia và Singapore là những nước tiêu thụ lớn về măng tươi, măng ướp lạnh, măng muối. Sản phẩm măng hộp hầu như có mặt trên khắp thị trường thế giới. Riêng một tỉnh ở Thái Lan chế biến khoảng 68.000 tấn măng mỗi năm và xuất khẩu trên 40.000 tấn/năm. Nhật Bản tung ra thị trường khoảng 90.000 tấn măng Moso và nhập khẩu khoảng 100.000 tấn măng từ Thái Lan, Đài Loan và Trung Quốc. Đài Loan hàng năm xuất sang Nhật Bản khoảng 40.000 tấn măng <i>Dendrocalamus latiflorus. </i>Trung Quốc xuất khẩu khoảng 140.000 tấn măng <i>D. latiflonus </i>và lượng lớn măng Moso (Victor cusack, 1977).
      Như vậy, sản phẩm măng tre ngày nay được rất nhiều nước trên Thế giới biết đến. Nhiều quốc gia đã và đang đầu tư mạnh vào việc gây trồng, kinh doanh măng tre để tạo ra hàng hoá đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
       
      Bảng 1. Số lượng măng tre ở Thái Lan được khai thác từ (1990 đến 1994)
       
      1990
      1991
      1992
      1993
      1994
      Măng hộp
      42.39
      66.960
      48.683
      64.658
      71.199
      Măng khô
      31
      30
      34
      16
      109
      Măng tươi
      168
      105
      29
      33
      54
      Cộng
      42.808
      97.095
      48.746
      64.707
      71.369
      <i>(Tài liệu: Rungnapar Pattanavibool, 1998)</i>
       
      3. Tình hình gây trồng và kinh doanh tre nhập nội lấy măng ở Việt Nam
      <i>3 .1 . Một số loài tre nhập nội:
      Tại miền Nam trước đây, tre Mạnh tông chuyên măng đã được đưa từ Thái Lan về gây trồng. Mạnh tông có tên khoa học: <i>Denldrocalamus asper </i>và là loài tre có măng lớn, được trồng thành rừng thuần loài chuyên sản xuất măng để xuất khẩu. Hiện nay, Mạnh tông cũng đã được trồng ở rất nhiều nơi kể cả ở miền Bắc như ở Quỳnh Côi - Thái Bình (Mạnh tông được trồng ngoài đê ven sông để chắn sóng kết hợp lấy măng). Trong điều kiện thuận lợi, Mạnh tông là loài tre mọc cụm, yêu cầu nhiều ánh sáng mặt trời và có thể chịu được nhiệt độ đến 0<sup>o</sup>C. Đường kính thân gần gốc đến 20cm. Măng rất to và là loại thực phẩm có chất lượng rất cao.
      Tre Điềm trúc <i>Dendrocalamus latiflorus </i>(nhiều nơi gọi thành "Điền trúc"). Theo Anh Tùng (1999), tre Điềm trúc có tên tiếng Anh: <i>Taiwan</i><i> giant bamboo </i>và theo tiếng Trung Quốc còn gọi là "Ma trúc", "Trúc đen lá to" hay "Trúc ngọt". Loài này phân bố tại Myanma và Nam Trung Quốc. Điềm trúc mọc cụm, yêu cầu nhiều ánh sáng mặt trời. Đường kích thân gần gốc đến 20cm, đặc biệt lá có màu lục sẫm, kích thước lớn (chiều dài đến 40cm, chiều rộng từ 7 đến 10cm. Măng to và có chất lượng cao, rất được ưa chuộng trên thị trường Trung Quốc, Đài Loan. Giống khi nhập về dạng thân gốc 1 năm tuổi.
      Tre Bát độ là một loài tre có đặc điểm hình thái giống với Điềm trúc. Giống loài này khi nhập về dạng củ khác với giống tre Điềm trúc ở dạng thân gốc. Giáo sư Xia Niannhe - Viện thực vật học Nam Trung Quốc (tại Quảng Châu) thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc khi sang Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam hợp tác giám định về tre trúc đã xác định: Bát độ thực chất là "Tre tàu” <i>Dendrocalamuls latiflorus. </i>Như vậy có thể "Điềm trúc" và "Bát độ" chỉ là một loài với hai xuất xứ, tên địa phương được dịch từ tiếng Trung Quốc khác nhau. Trong khi chưa có kết quả so sánh giải phẫu hoa của hai loài này, chúng tôi vẫn tạm gọi: <i>Dendrocalamus sp. </i>và vẫn tạm coi là một loài riêng biệt.<i> </i>
      Tre Lục trúc có tên khoa học: <i>Bambusa oldhamii </i>và tên tiếng Anh. <i>Oldham</i><i>(Anh Tùng, 1999). Đây là loài tre trồng lấy măng ở Trung Quốc và Thái Lan. Lục trúc là loài mọc cụm, yêu cầu nhiều ánh sáng mặt trời, chịu được tới –5 <sup>o</sup>C. Thân tre có đường kính đến 10cm, thẳng. Măng tuy nhỏ, nhưng ăn ngon và có thể dùngthay rau sống.
      Tre Tạp giao là giống lai giữa “Chưởng cao trúc” với “Đại lục trúc” (tin Dự án 53.2. Tình hình gây trồng và kinh doanh tre nhập nội lấy măng ở nước ta:</i>
      Có thể nói: việc trồng tre nhập nội chuyên măng ở nước ta hiện nay đang trên đà phát triển mạnh và rộng khắp. Tre nhập nội đang được coi là một trong một số đối tượng chính cần phát triển và phù hợp với mục đích của nhiều dự án, chương trình là nhằm góp phần xoá đói giảm nghèo, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ở nước ta.
      Theo con số thống kê ban đầu của Cục lâm nghiệp - Bộ NN&amp;PTNT, đến năm 2003 chương trình khuyến lâm đã đầu tư trồng khoảng gần 1.500 ha, chia ra cho trên 3.000 hộ dân.
      Công ty đầu tư xuất nhập khẩu Nông lâm sản chế biến thuộc Tổng công ty rau quả, nông sản từ 2001 đến 2003 đã cung cấp 191.000 cây giống cho 28 Trung tâm khuyến nông - khuyến lâm của một số tỉnh để trồng trên tổng diện tích khoảng 2.700ha.
      Tổng diện tích trồng tre nhập nội lấy măng ở nước ta trên thực tế cao hơn con số thống kê được. Bên cạnh các chương trình, dự án trồng tre lấy măng của Nhà nước còn có thêm một số dự án của nước ngoài cũng đầu tư cho phát triển tre măng. Một số địa phương và thậm chí nhiều cá nhân cũng đã tự bỏ vốn đầu tư để mở rộng thêm diện tích trồng tre lấy măng.
      Tình hình thực tế việc gây trồng và kinh doanh tre nhập nội lấy măng trên cả nước được đánh giá qua kết quả điều tra khảo sát năm 2004 trên 21 tỉnh thành với một số điểm chính như sau:
      a) Tre Mạnh tông chủ yếu được trồng ở một số nơi ở miền Nam và hiện nay chủ
      b) Tre Lục trúc hầu như ít được ưa chông vì măng nhỏ, năng suất thấp. Mô hình của Công ty Đầu tư xuất nhập khẩu nông lâm sản - chế biến với diện tích khoảng 20 ha (giống từ Đài Loan), được trồng từ năm 1997 tại Tân Yên – Bắc Giang là mô hình tập trung lớn nhất trong các điểm được điều tra khảo sát. Cho đến thời điểm này chưa thấy có mô hình nào kể cả mô hình nói trên được đưa vào để sản xuất măng đại trà. Các đơn vị, cá nhân trồng Lục trúc mới chỉ tập trung vào để sản xuất giống để bán. Trước đây giống được nhân bằng cách tách thân gốc 1 năm tuổi (giống thân gốc) là chính. Sau này kỹ thuật nhân giống hom cành đã được áp dụng. Giá giống gốc tại thời điểm 2001 khoảng 14.O00đ/gốc và năm 2002 khoảng 8.000 - 10.000đ/hom cành.
      c) Loài tre được quảng cáo nhiều nhất và được phát triển mạnh nhất là loài Bát độ và Điềm trúc. Diện tích trồng tập trung lớn nhất trong các điểm khảo sát thuộc Công ty TNHH Nuôi trồng thuỷ hải sản Đông Thành (Bình Phước): 247ha Điềm trúc, trồng từ 1993; Công ty Fang Fuh (Đồng Nai): 180 ha (1999) và năm 2004 lên đến 300ha cũng là loài tre Điềm trúc. Đây là hai cơ sở đã và đang sản xuất măng chủ yếu để xuất khẩu với hai dạng sản phẩm: măng muối chua và muối dòn. Giá măng dòn: 12000đ/kg (chế biến từ cây măng cao từ 0,8 đến 1,2m so với mặt đất) và măng chua: 8000đ/kg (chế biến măng củ cao chừng 30cm so với mặt đất). Thân tre già được lấy ra để bán cho nhà máy giấy với giá: 400đ/kg (thời điểm năm 2004). Qua khảo sát đánh giá: đó là hai mô hình điển hình cho việc kinh doanh tre lấy măng có quả.
      Các mô hình còn lại, nhất là các mô hình thuộc chương trình khuyến lâm, khuyến nông hầu như có quy mô nhỏ theo hộ gia đình, lớn nhất chỉ vài ha và phân bố rải rác. Hầu hết mô hình đều mới được trồng và lợi nhuận trước mắt mà mô hình mang lại chỉ sau 1 đến 2 năm trồng là tiền bán giống. Giá cây giống vào khoảng từ 8.000đ đến 15.000đ tuỳ thuộc vào nhu cầu của từng nơi. Có nhiều hộ gia đình vài năm gần đây đã thu hàng chục triệu đồng mỗi năm qua việc bán giống. Tuy nhiên, với việc phát triển tre lấy măng với quy mô nhỏ theo hộ gia đình và phân tán như thực tế hiện nay khó có thể quy hoạch thành vùng nguyên liệu sau này. Chỉ trong thời gian ngắn nữa, nhu cầu về giống không còn, chắc chắn sản phẩm măng và thân tre già sẽ là đối tượng được quan tâm. Cũng chính vì vậy đa số các hộ gia đình trồng tre hiện đang quan tâm lo lắng đến đầu ra cho sản phẩm của mình. <i>
      e) Ở những vùng du lịch như Quảng Ninh, Thanh Hoá có một số mô hình đã khai thác măng bán chủ yếu cho nhà hàng, khách sạn. Giá măng cũng tuỳ thuộc vào mùa vụ.
      Đầu vụ giá măng khoảng 8.000đ/kg và giữa vụ khoảng 4.000đ/kg (măng tươi còn cả bẹ mo). Nhiều nơi, do măng rừng còn đang dễ khai thác và cũng đã quen khẩu vị của nhân dân địa phương nên măng tre nhập nội không được ưa chuộng trên thị trường.
      d) Một số địa phương như Bình Dương, Thanh Hoá,
      Lạng Sơn, Lào Cai,.<i> . . </i>đang có kế hoạch phát triển mở rộng tre lấy măng với quy mô lớn và đầu tư xây dựng nhà máy chế biến măng để xuất khẩu. Việc đầu tư xây dựng nhà máy chế biến chính là cơ sở quan trọng, có tính quết định đến việc phát triển tre nhập nội lấy măng lâu bền. Trên thực tế, việc phát triển mô hình tre măng với quy mô hộ gia đình sẽ khó có thể đảm bảo việc cung cấp nguyên liệu đều đặn và đủ chất lượng cho các nhà máy chế biến măng. Hầu hết các hộ gia đình trồng tre hiện nay đang hết sức quan tâm
      4. Kết luận:
      Tre lấy măng <i>cóxuất xứ từ các <i>nước láng giềng là những loài chuyên măng đã được tuyển chọn có năng suất và chất lượng măng cao, sản phẩm măng đã được thị trường thế giới chấp nhận và hàng năm các nước Trung Quốc, Thái Lan, Đài Loan đã xuất khẩu lượng lớn măng sangNhật Bản, Hàn Quốc, một số nước châu Âu, châu Mỹ…
        đến đầu ra cho cây măng trong thời gian tới.
      Nhiều địa phương đã và

      Đỗ Văn Bản
       
      Last edited by a moderator: 9/3/14
      HQGANO thích bài này.
      Đang tải...
    2. Trần nguyên Ngọc

      Trần nguyên Ngọc Nhà nông nghiệp dư

      Bài viết:
      321
      Đã được thích:
      169
      Tre vốn là biểu tượng của Việt Nam với những giai thoại về Thánh Gióng, gậy Tầm vông trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ,... điểm đặc biệt của các rừng tre là nước mưa được thẩm thấu nhanh vào đất, nếu phát triển nền kinh tế nông nghiệp từ tre, trúc ở các vùng thượng nguồn sẽ giảm thiểu rủi ro về lũ quét, sạt lở đất. Ngày trước ở mình có rất nhiều các rừng Le, nhưng nay thì không còn nữa, kể cả các diện tích mọc trên đất cát trắng cũng bị phá trụi để trồng cà phê dù hiệu quả không cao.
       

    Chia sẻ trang này

    Đang tải...
    Đang tải...