Gần nhà tôi có mấy trại bò không chuyên, vì buôn bán bò là chính,
mà buôn bán nhỏ, có lúc chục con, có lúc vài chục con. Họ chẳng
có máy móc gì cả. Họ cho ăn chủ yếu là cỏ khô đi mua về sẵn từng
bó. Cỏ này trồng bạt ngàn hàng chục hàng trăm hecta, cắt băng máy
lớn, nhưng là cỏ tạp, gồm 4-5 loại cỏ khác nhau. Không hề có một
ngọn cỏ Voi nào cả. Vì thế, bò mới ăn được, mà không phải băm nhỏ.
Ban đầu tôi không biết, nói với ông chủ trại trồng cỏ rằng sao ông
không tròng riêng từng loại cỏ, thì ông nói ông trồng cỏ theo giống
đi mua, mà giống hạt thì trộn theo tỷ lệ năng suất và chăn nuôi tốt
nhất, chứ không phải chỉ năng suất hay chăn nuôi đơn thuần mà thôi.
Đó là công thức trồng cỏ tôt nhất đã được thực nghiệm, và người chăn
nuôi đòi mua cỏ đúng như thế.
*
Tôi nghĩ bạn không nên trồng cỏ Voi, cũng không nên mua máy móc.
Cứ nuôi bò như bà con trong làng thôi. Ngày xưa, tôi một liềm một
bao tải, đi cắt cỏ khắp các bờ ruộng, một ngày được 2 bao, ước
chừng 4 chục ký, bán đươc 3 đồng, đủ thức ăn cho 2 con bê to.
Lúc ấy tôi đi khuân gạch, đánh vôi vữa, một ngày cũng được 3 đồng.
Kể chuyện để tham khảo, chứ ngày nay mà làm thế thì nghèo mạt rệp.
*
Về chuyện bò miền núi Ba Vì, Việt Bắc mang về Hải Hưng, Thái Bình
bị ngã nước, là chuyện thật, và rất phổ biến. Vì thế, bò miền ngược
mang về miền xuôi bán giá một nửa thôi. Những con lớn đi thẳng vào
lò mổ, vì mấy tháng sau chúng sẽ ốm nặng, thường là phải chết. Chỉ
những con bê con mới chữa chạy được, và lớn lên bình thường, rồi
bán với giá như bò địa phương. Nguyên nhân ngã nước là gì, không ai
biết. Có thể bà con chê thời ấy lạc hậu, thì cũng đúng thôi. Chỉ
biết chuyện nó như vậy, không ai làm gì được, đành phải chịu. Giá
một con bê trên Bắc Kạn, Phú Thọ lúc ấy mấy chục đồng, mang về Hưng
Yên, Thái Bình bán mấy trăm đồng. Nuôi 1 năm có giá 1 nghìn đồng.
Nuôi thêm 2 năm nữa bán giá 3 nghìn đồng. Thời ấy mang bò bê không
giấy phép thì bị tù vì tội buôn bán sức kéo, nên giá cả xuôi ngược
chênh nhau đến thế. Trâu bò lớn miền ngược chỉ 5 trăm đồng thôi,
nhưng miền xuôi thì 3 nghìn đồng. Chuyện ngã nước cộng với chính
sách cấm đoán nên bà con nông dân mới cực khổ.
*