CHIẾN LƯỢC CÁ NHỎ – GIÁ RẺ. Định vị cá rô phi trong BQV Fresh 4.0 – SM4AT
1. Tuyên bố định vị của tác giả Bùi Quang Võ.
Trong quá trình nghiên cứu và định hình hướng phát triển nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam, tác giả Bùi Quang Võ đã xác lập từ năm 2018 một định vị chiến lược: Cá Rô Phi là một trong những loài nổi bật nhất để làm nền tảng cho mô hình nuôi thủy sản dành cho Cộng đồng ít nguồn lực.Đây không phải là quan điểm cho rằng cá rô phi là loài có giá trị thương phẩm cao nhất.
Ảnh : Cá Rô Phi.
Ngược lại, chính vì giá trị đơn vị không quá cao, phổ biến, dễ tiếp cận, dễ nuôi và có thị trường rộng, cá rô phi lại có thể trở thành một lựa chọn chiến lược đặc biệt quan trọng đối với người mới khởi nghiệp và các cộng đồng có nguồn lực hạn chế.Từ đó hình thành điểm nhấn:
Không chạy theo “con cá đắt tiền”, mà bắt đầu bằng “con cá mà người ít nguồn lực có thể nuôi được, bán được và nuôi lại được”.
2. Vì sao lại là “Cá Nhỏ – Giá Rẻ”?
“Cá nhỏ” ở đây không chỉ nói về kích thước con cá.Nó là một Tư duy chiến lược về ngưỡng Khởi đầu.
Người có ít vốn không nên bị buộc phải bước vào một mô hình:
- Vốn đầu tư lớn;
- Mật độ nuôi cao;
- Kỹ thuật phức tạp;
- Phụ thuộc mạnh vào thức ăn công nghiệp;
- Phụ thuộc vào thiết bị;
- Phụ thuộc vào nguồn giống đặc biệt;
- Và chịu rủi ro lớn khi thị trường hoặc môi trường biến động.
Kinh nghiệm → dòng tiền → dữ liệu → kỹ thuật → vốn → đa dạng hóa.
Đây chính là logic “Khởi đầu nhỏ nhưng có đường phát triển lớn”.
3. Cá Rô Phi là “loài mở cửa” của SM4AT.
Trong BQV Fresh 4.0, cá rô phi không nhất thiết được xem là loài có giá trị kinh tế cao nhất.Nó được xem là “loài mở cửa”.
Người mới có thể bắt đầu với rô phi, đồng thời học được cách:
Quan sát nước → quản lý ao → tạo thức ăn tự nhiên → kiểm soát mật độ → quản lý sinh khối → thu hoạch → bán hàng → ghi nhận dữ liệu.
Sau khi hệ thống đã vận hành ổn định, người nuôi mới từng bước đưa thêm:
Tép → Ốc → Cua → các loài và tầng sinh thái khác.
Như vậy, cá rô phi trở thành nền tảng học tập và nền tảng sinh thái, chứ không đơn thuần là một sản phẩm bán ra thị trường.
4. “Tiểu – Nhuyễn – Cương”.
Chiến lược Cá Nhỏ – Giá Rẻ được đặt trong triết lý:TIỂU (小) – NHUYỄN (軟) – CƯƠNG (剛)
TIỂU (小) – Khởi đầu nhỏ
Bắt đầu với quy mô mà người ít nguồn lực có thể kiểm soát.Không cần đầu tư thật lớn ngay từ đầu.
Không cần xây dựng một hệ thống công nghệ phức tạp ngay từ đầu.
Không cần đặt mục tiêu lợi nhuận tối đa ngay từ vụ đầu tiên.
NHUYỄN (軟) – Linh hoạt, thích nghi
Hệ thống phải có khả năng thay đổi theo:- nguồn nước;
- thời tiết;
- nguồn thức ăn;
- nguồn giống;
- sức lao động;
- thị trường;
- khả năng tài chính;
- kinh nghiệm của người nuôi.
Nhuyễn là khả năng xoay chuyển.
Đây là một nguyên tắc quan trọng của BQV Fresh 4.0:
CƯƠNG (剛) – Kiên định, trường tồn
Cương nằm ở nguyên tắc cốt lõi, không phải ở việc giữ nguyên một công thức.Nguyên tắc phải kiên định:
Đây cũng phù hợp với cách tiếp cận của FAO về nuôi thủy sản quy mô nhỏ: mục tiêu không chỉ là sản lượng mà còn bao gồm thực phẩm, thu nhập, đa dạng hóa sinh kế; công nghệ và đầu vào phải tương thích với nguồn lực của hộ nông dân.
5. “Giá rẻ” không có nghĩa là “giá trị thấp”.
Đây là điểm cần đặc biệt làm rõ.Giá rẻ ≠ giá trị thấp.
Một sản phẩm giá bán vừa phải nhưng:
- Dễ nuôi;
- It rủi ro;
- Thị trường rộng;
- Quay vòng được;
- Người nghèo có thể tiếp cận;
- Có thể sản xuất tại địa phương;
- It phụ thuộc đầu vào;
- Có thể tích hợp vào hệ sinh thái;
FAO từng ghi nhận tại Việt Nam, nuôi rô phi trong các hệ thống quy mô nhỏ và nuôi ghép đã mang lại những lợi ích kinh tế - xã hội đáng kể; các giống cải tiến cũng có thể nâng năng suất và giảm chi phí đơn vị.
WorldFish cũng xác định việc sử dụng nguyên liệu địa phương để tạo thức ăn rô phi với chi phí thấp là một hướng có thể hỗ trợ năng suất, sinh kế và giảm chi phí cho nông hộ nhỏ.
Vì vậy:
6. Từ “Cá Nhỏ – Giá Rẻ” đến “Hệ sinh thái lớn”.
Đây mới là phần quan trọng nhất.Cá rô phi không phải điểm cuối.
Nó là điểm khởi đầu.
SM4AT có thể phát triển theo logic:
Cá rô phi
↓
Ổn định nước và hệ thống
↓
Tích lũy kinh nghiệm
↓
Tích lũy dòng tiền
↓
Đưa Tép vào
↓
Đưa Ốc vào
↓
Đưa Cua vào
↓
Đa tầng – đa loài
↓
Đa dạng sản phẩm
↓
Đa dạng nguồn thu
↓
Tăng khả năng chống chịu của sinh kế
Như vậy:
Ngược lại:
7. Chiến lược kinh tế cốt lõi
Có thể cô đọng toàn bộ tư tưởng thành một công thức:CÁ NHỎ
→ giảm ngưỡng khởi đầuGIÁ RẺ
→ mở rộng thị trườngDỄ TIẾP CẬN
→ mở rộng đối tượng tham giaDỄ THÍCH NGHI
→ giảm rủi roÍT PHỤ THUỘC ĐẦU VÀO
→ giảm chi phíĐA LOÀI
→ phân tán rủi roĐA TẦNG
→ tận dụng không gian sinh tháiTỰ CÂN BẰNG
→ giảm chi phí vận hànhTÍCH LŨY DẦN
→ tạo khả năng mở rộngĐó là cách “Tiểu – Nhuyễn – Cương” chuyển từ một triết lý thành một chiến lược kinh tế cụ thể.
8. Một câu định vị có thể trở thành khẩu hiệu của SM4AT
Và điểm nhấn của BQV Fresh 4.0:
Từ một con cá giá trị vừa phải, xây dựng một hệ sinh thái có giá trị lớn.
Đó chính là tinh thần của Strategic Model for Four Aquatic Treasures – SM4AT: Mô hình Ao Sinh thái Đa Tầng, Đa Loài, Tự Cân bằng – Nuôi Bốn Loài Thủy sản, trong định hướng BQV Fresh 4.0 dành cho cộng đồng ít nguồn lực.
Last edited:
